Materiały i technologie dla obronności to nowy kierunek studiów Politechniki Krakowskiej. Od października Wydział Inżynierii Materiałowej i Fizyki będzie na nim kształcić we współpracy z elitarnym patronem – Jednostką Wojskową Komandosów w Lublińcu. Nowy kierunek łączy inżynierię materiałową z jej praktycznymi zastosowaniami – specjalnymi, obronnymi i strategicznymi. Dzięki współpracy z komandosami oraz Stowarzyszeniem Terytorialni studenci Politechniki zdobędą nie tylko inżynierskie kompetencje, ale też umiejętności posługiwania się współczesną bronią strzelecką, planowania działań taktycznych, samoobrony i walki kontaktowej, ratownictwa taktycznego, a nawet nurkowania. Rekrutacja już trwa, nabór do połowy września.

Kierunek materiały i technologie dla obronności to studia dla osób, które chcą zdobyć uniwersalne kompetencje inżynierskie, a jednocześnie mieć wpływ na rozwój nowoczesnych technologii ważnych dla bezpieczeństwa i odporności państwa. Stąd unikatowe połączenie sił dla kształcenia takich inżynierów – cywilnej uczelni technicznej, edukatorów proobronnych i wojskowych praktyków. Specjalną zgodę na patronat Jednostki Wojskowej Komandosów nad nowymi studiami wydało Ministerstwo Obrony Narodowej.

Jednostka Wojskowa Komandosów (JWK) stacjonująca w Lublińcu to elitarny oddział Wojsk Specjalnych Wojska Polskiego. To najstarsza tego typu formacja w kraju, przeznaczona do prowadzenia szerokiego wachlarza operacji specjalnych. Operacje te mogą być prowadzone na lądzie oraz wodach śródlądowych w okresie pokoju, kryzysu lub wojny. Zasadniczymi rodzajami tych operacji są akcje bezpośrednie, rozpoznanie specjalne i wsparcie wojskowe. Jednostka może prowadzić je samodzielnie lub w ramach kampanii narodowych i sojuszniczych. Wkład Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca w nowy kierunek to w szczególności konsultowanie programu nauczania i efektów jego realizacji.

Nowoczesna obronność zaczyna się od materiałów

Skąd pomysł na połączenie inżynierii materiałowej z obronnością? Dr inż. Marek Nykiel, prodziekan Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki Politechniki, podkreśla, że nowoczesna obronność nie zaczyna się od sprzętu: ­ –  Zaczyna się od materiału. Od tego czy kompozyt zachowa właściwości w warunkach ekstremalnych czy da się przewidzieć uszkodzenia, kontrolować jakość i zaprojektować materiał dokładnie pod wymagania aplikacji. Obronność to też wiedza, czy konstrukcja jest odpowiednio wytrzymała, lekka, odporna na temperaturę, korozję, zmęczenie, uderzenie i długotrwałe obciążenia, czy zastosowane w niej połączenia spawane są niezawodne – wylicza ekspert PK.

Dlatego nowy kierunek studiów łączy zaawansowaną wiedzę materiałową z zagadnieniami z zakresu bezpieczeństwa – państwa, przemysłu i infrastruktury krytycznej. Program kształcenia opiera się na mocnym fundamencie klasycznej inżynierii materiałowej. – Obejmuje wiedzę o strukturze i właściwościach materiałów, metalurgii, kompozytach, technologiach wytwarzania, obróbce cieplnej, badaniach materiałowych oraz analizie trwałości i niezawodności materiałów i konstrukcji – mówi dr hab. inż. Michał Łach, prof. PK z Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki, jeden z głównych inicjatorów powstania nowego kierunku.

A z drugiej strony studia rozwijają tę wiedzę o jej praktyczne zastosowanie w technologiach specjalnych, systemach ochronnych, zaawansowanych konstrukcjach, przemyśle wysokich wymagań oraz rozwiązaniach o znaczeniu strategicznym. – Studenci nauczą się projektować, wytwarzać, diagnozować i oceniać materiały oraz technologie, które muszą spełniać najwyższe wymagania jakościowe, eksploatacyjne i bezpieczeństwa – zapowiada Michał Łach.

Od laboratorium do zastosowań na polu bezpieczeństwa

Siłą kierunku jest jego praktyczny i aktualny charakter. Program kształcenia został przygotowany w oparciu o rzeczywiste potrzeby rozwijającego się sektora obronnego i technologii podwójnego zastosowania (dual-use). Jego zaplecze tworzą badania prowadzone na Wydziale Inżynierii Materiałowej i Fizyki Politechniki Krakowskiej. – Pracujemy m.in. nad geopolimerami, kompozytami, materiałami polimerowymi, metalami i stopami technicznymi czy metalurgią proszków. Realizujemy też projekty dotyczące materiałów ochronnych i balistycznych, np. hybrydowych kompozytów geopolimerowych do osłon balistycznych. W kształceniu na nowym kierunku połączymy kompetencje naszej kadry badaczy i dydaktyków z praktycznym doświadczeniem naszych partnerów – przemysłowych, wojskowych i ze środowisk proobronnych – mówi dr hab. inż. Janusz Mikuła, dziekan Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki PK.

W programie studiów poza przedmiotami z zakresu inżynierii materiałowej znalazły się takie przedmioty jak: podstawy bezpieczeństwa narodowego, obrona powszechna i obrona cywilna, podstawy kryminalistyki, bezpieczeństwo militarne w praktyce, bezpieczeństwo publiczne w praktyce, inżynieria materiałowa w przemyśle obronnym, rozwój broni białej, budowa i zasady działania broni palnej, systemy bezzałogowe, osłony balistyczne, planowanie działań taktycznych, a nawet podstawy nurkowania.

Praktyczne doświadczenia studentów wzmocnią dodatkowo staże w laboratoriach technologicznych, firmach z branży obronnej i zbrojeniowej oraz liczne  szkolenia: strzeleckie, taktyczne, z zakresu samoobrony, pierwszej pomocy czy ratownictwa.  

Inżynierski dyplom i uniwersalne kompetencje

Absolwenci kierunku materiały i technologie dla obronności będą przygotowani do pracy w przemyśle obronnym, lotniczym, motoryzacyjnym, energetycznym i materiałowym, w laboratoriach badawczych, jednostkach B+R, obszarze jakości i certyfikacji, a także przy technologiach związanych z ochroną, bezpieczeństwem technicznym i infrastrukturą krytyczną.

A takich wszechstronnych specjalistów rynek będzie potrzebował coraz więcej. W Polsce (podobnie jak na całym świecie) rośnie znaczenie sektora obronnego. Wynika to m.in. z geopolitycznych zmian i potrzeby budowania własnych zdolności technologicznych oraz wzrostu wydatków na obronność (4,3% PKB w 2025 r. według NATO). Trwają duże inwestycje, związane z produkcją amunicji oraz komponentów uzbrojenia, ale także potrzebą zapewnienia krajowi kompetencji materiałowych i technologicznych niezbędnych do budowy długoterminowego bezpieczeństwa przemysłowego i technologicznego. Rosną również bardzo konkretne potrzeby przemysłowe. To wszystko zwiększa zapotrzebowanie na wysoko wykwalifikowanych inżynierów o interdyscyplinarnych kompetencjach.

–  Nasz kierunek to propozycja dla kandydatów, którzy chcą połączyć zainteresowanie techniką z tematyką bezpieczeństwa i obronności, ale niekoniecznie planują karierę wyłącznie w sektorze wojskowym. Absolwent będzie miał uniwersalne kompetencje – może odnaleźć się zarówno w obszarach obronnych, jak i w przedsiębiorstwach realizujących technologie o charakterze dual-use – wyjaśnia dr hab. inż. Michał Łach, prof. PK z WIMiF.

Przygotowania do uruchomienia kształcenia w obszarze materiałów i technologii dla obronności Politechnika Krakowska prowadziła od dłuższego czasu. Podpisała m.in. porozumienie z Grupą Niewiadów oraz Stowarzyszeniem Terytorialni w sprawie współpracy na rzecz badań i edukacji w obszarze szeroko rozumianej obronności. Nawiązała także specjalistyczną współpracę z Jednostką Wojskową Komandosów z Lublińca.

Na Wydziale Inżynierii Materiałowej i Fizyki PK rozpoczęły się kursy proobronne dla studentów PK, z kolei specjaliści wydziału biorą udział w szkoleniach poligonowych. – Podczas przygotowań do uruchomienia kierunku podnosiliśmy kompetencje naszej kadry nie tylko prowadząc klasyczną działalność badawczą, ale też przez kontakt z praktyką szkoleniową, środowiskiem taktycznym i realiami użytkowymi technologii ochronnych – zdradza prof. Michał Łach. Eksperci Wydziału Inżynierii Materiałowej i Fizyki regularnie uczestniczą też w Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach.

Kształcenie na nowym kierunku startuje 1 października. Nabór trwa w kilku cyklach rekrutacyjnych do połowy września. Rozstrzygnięcie pierwszego z czterech lipcowych naborów już 10  lipca. Studia trwają 7 semestrów, a ich absolwenci uzyskają tytuł inżyniera.

Materiały i technologie dla obronności – najważniejsze informacje

Student pozna m.in.:

• strukturę i właściwości materiałów (metale, ceramika, kompozyty)
• mechanizmy uszkodzeń: pękanie, zmęczenie, korozję, pełzanie
• zachowanie materiałów w wysokich temperaturach i obciążeniach dynamicznych
• technologie wytwarzania i obróbki (odlewnictwo, spawalnictwo, obróbka cieplna)
• badania materiałowe (niszczące i nieniszczące, diagnostyka, kontrola jakości)

Jednocześnie kierunek rozszerza tę wiedzę o zastosowania specjalne:

• materiały dla infrastruktury krytycznej
• materiały pracujące w warunkach ekstremalnych
• lekkie i wytrzymałe kompozyty
• zagadnienia odporności mechanicznej i trwałości konstrukcji
• technologie o charakterze dual-use (cywilno-wojskowym)

Absolwent może pracować:

• w przemyśle materiałowym, metalurgicznym i maszynowym
• w sektorze obronnym i u partnerów przemysłowych rozwijających technologie specjalne
• w firmach rozwijających materiały zaawansowane i kompozyty
• w sektorze lotniczym, motoryzacyjnym, energetycznym i transportowym
• w jednostkach badawczo-rozwojowych i laboratoriach materiałowych
• w obszarze jakości, certyfikacji i badań nieniszczących
• przy technologiach związanych z ochroną, bezpieczeństwem i infrastrukturą krytyczną
• w administracji i instytucjach związanych z zarządzaniem bezpieczeństwem technicznym

(Autorka: m)

Na zdjęciach: studenci i pracownicy Politechniki Krakowskiej podczas szkoleń proobronnych